Deszczówka w stawie kąpielowym, biobasenie – czy to bezpieczne rozwiązanie?

Zasilanie biobasenu lub stawu kąpielowego wodą deszczową jest możliwe i coraz częściej rozważane w kontekście zrównoważonego gospodarowania wodą opadową. Badania wskazują, że woda opadowa, przy odpowiednim przygotowaniu i kontroli parametrów, może stanowić wartościowe uzupełnienie bilansu wodnego zbiornika. Wymaga to jednak spełnienia określonych warunków technicznych, a także biologicznych.

Charakterystyka wody deszczowej

Woda deszczowa jest wodą bardzo miękką, o dość niskiej mineralizacji i niskiej alkaliczności. Deszczówka z reguły nie zawiera chloru, a także soli, które są głownie stosowane w uzdatnianiu wody wodociągowej. Jest to korzystne dla mikroorganizmów, roślin wodnych oraz procesów biologicznego samooczyszczania. Z punktu widzenia ekologii zbiorników naturalnych jest to istotna zaleta.

Jednocześnie woda opadowa nie jest chemicznie obojętna. Jej skład zależy od jakości powietrza oraz od powierzchni, z których jest zbierana. Sama deszczówka zawiera niewielkie ilości azotu w formach azotanowych i amonowych, jednak kluczowe znaczenie ma to, co zostaje do niej wypłukane podczas spływu.

Główne zagrożenia związane z doprowadzaniem deszczówki do stawu kąpielowego

Zanieczyszczenia mechaniczne i chemiczne wody

Największym ryzykiem jest wprowadzanie do stawu kąpielowego zanieczyszczeń pochodzących z powierzchni rożnego typu zlewni. Doprowadzaj wodę deszczową wyłącznie z dachów, nigdy z nawierzchni komunikacyjnych ani z utwardzonych podjazdów czy chodników. Badania jednoznacznie wskazują, że spływy z takich powierzchni zawierają podwyższone stężenia metali ciężkich, węglowodorów aromatycznych oraz zawiesin mineralnych.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem są dachy retencyjne, w tym dachy bagienne oraz dachy zielone. Roślinność oraz warstwa substratu pełnią funkcję naturalnego filtra biologiczno-mechanicznego, znacząco redukując ładunek zanieczyszczeń oraz stabilizując skład chemiczny wody.

Niezależnie od rodzaju dachu, konieczne jest zastosowanie separatorów pierwszego spływu. Pierwsza faza opadu zawiera największe stężenie zanieczyszczeń stałych, materii organicznej, a także odchodów ptaków. Wprowadzenie tej frakcji bezpośrednio do bio-basenu prowadzi do akumulacji osadów i zaburzenia równowagi biologicznej. Bardzo często skutkuję to zakwitem zbiornika co równoznaczne jest z atakiem glonów.

Biogeny i fosfor

Z punktu widzenia funkcjonowania stawu kąpielowego kluczowym problemem są biogeny, w szczególności fosfor i jego związki. Woda opadowa nie jest zwykle silnie obciążona fosforem. Należy jednak pamiętać, że podczas spływu zanieczyszczenia organiczne szybko zwiększają jego stężenie. Nawet niewielki dopływ fosforu może uruchomić intensywny rozwój glonów i sinic, co bezpośrednio pogarsza przejrzystość wody i komfort kąpieli. Pamiętając o tym, że norma w stawach kąpielowych wynosi poniżej 0,03 mg P/l

Wprowadzony do zbiornika fosfor nie znika. Ulega on kumulacji w osadach dennych i może być uwalniany przez wiele lat, destabilizując ekosystem.

Wpływ na stabilność chemiczną wody

Woda deszczowa charakteryzuje się bardzo niską twardością węglanową, zazwyczaj na poziomie 0–2 °dH. Tymczasem badania nad stabilnością biologiczną biobasenów wskazują, że zdolność buforowania zmian pH jest jednym z kluczowych parametrów decydujących o trwałości ekosystemu.

Minimalna zalecana twardość węglanowa w zbiornikach z „żywą wodą” powinna wynosić około 4–5 °dH. Przy niższych wartościach dochodzi do gwałtownych wahań pH, szczególnie w okresach intensywnej fotosyntezy, co negatywnie wpływa na mikroorganizmy filtracyjne i rośliny.

Przed wprowadzeniem do stawu kąpielowego odpowiednio zmineralizuj i ustabilizuj wodę deszczową aby uniknąć problemu.

Jak bezpiecznie wykorzystywać wodę deszczową w biobasenie

Aby zasilanie stawu wodą opadową było bezpieczne i korzystne, należy spełnić kilka warunków:

• Zbieranie wody wyłącznie z czystych dachów, najlepiej ceramicznych, zielonych lub bagiennych, zlokalizowanych z dala od źródeł emisji zanieczyszczeń.

• Zastosowanie filtracji wstępnej: filtrów rynnowych, separatorów pierwszego spływu oraz elementów zatrzymujących zawiesiny i materię organiczną.

• Wykorzystanie zbiornika retencyjnego, który umożliwia czasowe magazynowanie deszczówki, sedymentację zanieczyszczeń oraz korektę parametrów chemicznych, w tym podniesienie twardości węglanowej.

• Korekta parametrów wody przed jej wprowadzeniem do zbiornika, w szczególności stabilizacja KH oraz pH.

• Zastosowanie technologii filtracyjnej biobasenu zaprojektowanej z myślą o okresowych dopływach wody o niskiej mineralizacji, tak aby wspierać, a nie zakłócać procesy samooczyszczania.

Czy biobasen lub staw kąpielowy można także zasilać wodą deszczową? Tak, ale tylko w sposób kontrolowany i w pełni świadomy. Woda deszczowa może być cennym, naturalnym źródłem wody i elementem ekologicznego zarządzania zbiornikiem wodnymi. Jednocześnie trzeba pamiętać, że jej nieprzemyślane wprowadzenie może prowadzić do kumulacji zanieczyszczeń, destabilizacji parametrów chemicznych oraz pogorszenia jakości wody.

Kluczem do sukcesu jest odpowiednia filtracja, retencja oraz stabilizacja chemiczna deszczówki, a także technologia stawu dostosowana do pracy z wodą o zmiennym składzie. Wówczas deszczówka może realnie wspierać funkcjonowanie biobasenu, zamiast mu szkodzić.

Zachęcam do przeczytania: Czy warto badać parametry w oczku wodnym i stawie